Xanuunka caloosha waa mid ka mid ah cabashooyinka ugu badan ee dadku la kulmaan. Waxay u dhaxayn kartaa xanuun fudud ilaa xanuun daran oo faafa. In la ogaado sababta saxda ah ayaa muhiim u ah daaweynta saxda ah.
Qaybta koowaad: Sababaha ugu Waaweyn ee
Xanuunka Caloosha
Waxaa jira sababo badan oo kala duwan oo keena xanuunka
caloosha. Kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:
kow. Cunto xumo ama Sun cunto
·
Marka la cuno cunto wasakhaysan (bakteeriya, fayras, ama sun).
·
Calaamadaha: xanuun caloosha, matag, shuban, iyo qandho.
labo. Neef iyo Barar
Cuntooyinka keena neefta sida
digir, basasha, iyo mooska.
·
Cunto degdeg ah u cunida ama hadalka inta la cunayaa.
seddex. Qashinka caloosha
·
Cunto cunida aad u badan, dufan badan, ama basbaas badan.
·
Caloosha oo gubanaysa, dhayd, iyo caloosha oo buuxdo.
afar. Caga xiiq
Musqusha adag ama in yar la aado.
·
Xanuun caloosha hoose iyo barar.
shan. Caabuqa caloosha (Gaastrik)
·
Dhuuxa caloosha oo barara ama caabuqa.
·
Sababaha:
·
aad u isticmaalka dawooyinka lidka xannuunnada (NSAIDs sida
ibuprofen), cabista khamriga badan, ama bakteeriyada qaar
·
Calaamadaha:
·
xanuun gubanaya oo ka sii daraya marka calooshu maran tahay.
lix. Boogta caloosha
Boog furan oo ku taal dhuuxa
caloosha ama mindhicirka sare.
·
Xanuun daran oo gubanaya, gaar ahaan habeenkii ama marka
calooshu maran tahay.
toddobo. Xasaasiyadda cuntada
·
Tusaale: inaan loo
adkeysan karin laktooska (caanaha) ama glutenka.
·
Xanuun caloosha, shuban, iyo barar ka dib marka la cuno
cuntadaas.
siddeed. Walwalka iyo diiqada
Walwalka waxay saameyn ku yeelan
kartaa habka dheefshiidka, taasoo keenaysa xanuun caloosha, qashin, ama neef.
9. Caabuqa kudka ( gaastariga “Hargabka caloosha”)
·
Fayras ama bakteeriya keenta matag, shuban biyo ah, iyo xanuun
caloosha.
toban. Xaalado kale oo halis ah (dhawr laakiin daran)
·
Furitaanka Boogta – xanuun lama filaan ah oo aad u daran.
·
(Kurdhaan) – xanuun ka bilaabma xudunta (qaraxda) kuna wareegaya
caloosha hoose midig.
·
Xannuubka hadhuudhka – xanuun caloosha sare midig, gaar ahaan ka dib cunto dufan leh.
Qaybta labaad: Goorma Loo Baahan Yahay in
Dhakhtar Loo tago?
Haddii ay jiraan calaamadahan, ha sugin ee dhakhtar u tag:
·
Xanuun aad u daran oo joogsan karin.
·
Dhiig ku jira xaakada ama saxarada.
·
Matag ama shuban joogto ah oo ka badan 2 maalmood.
·
Qandho sare soddon iyo siddeed ka badan
·
Miisaanka oo dhacaya sabab la’aan.
·
Caloosha oo taataabta adkaato ama barar badan.
·
Qalbiga oo u garaacmaaya si aan caadi ahayn ama neefsasho adag.
Qaybta siddexaad: Daaweynta Xanuunka Caloosha
Guriga
Inta badan xanuunka caloosha fudud waxaa lagu daaweyn karaa guriga:
Tallaabooyin Guud:
1. Ka naso cuntada – waxba ha cunin 6 ilaa laba iyo toban saac (biyo ama
shaah fudud mooyaane).
2. Cunto fudud qaado – sida bariis cad, digir, rooti cad, muus, iyo tufaax la
shiiday
3. Cuntooyinka ha laga fogaado – dufan, basbaas, qaxwo, khamri, iyo cuntooyinka macmalka
ah.
4. Cab biyo diirran ama shaah cad) – taas waxay dejisaa caloosha.
5. Kulaylka – qalab kulul . caloosha saar si murqaha u daliig.
Daawooyinka guriga:
·
Baakoodh soda – qaado nus qaaddo
oo lagu daray koob biyo ah (waxay dhexdhexaadisaa aashitada caloosha).
· Sinjibiil (ginger) – shaah sinjibiil ah ama sinjibiil ceyriin – waxay dejisaa matagga iyo xanuunka.
Qaybta afaraad: Kahortag Xanuunka Caloosha
Kahortag ayaa ka fiican daaweyn:
1. Cunto nadiif ah cun – cunto dheellitiran leh miraha, khudaarta, iyo digirta.
2. Cab biyo badan – ugu yaraan 8 koob maalintii.
3. Cunto yar yar cun marar badan – 5 ilaa 6 jeer maalintii
4. Cunto degdeg ah ha cunin – si fiican u calaacali.
5. Yaree qaxwada, sigaarka, kana
fogow khamriga – waxay dhibaato u geysan karaan
caloosha.
6. Yaree walwalka – naso, samee dhaqdhaqaaq jireed, sidoo kale hurud hurdo
kugu filan.
7. Dawooyinka NSAIDs (sida
ibuprofen) ha isticmaalin adoo calool maran . cunto cun markaad qaadanayso.
Soo koobid
Xanuunka caloosha waa mid caadi ah, laakiin haddii uu noqdo mid
soo noqnoqda, daran, ama weheliso calaamado halis ah (dhiig, qandho, miisaan
dhac), waa in dhakhtar loo tago. Badanaa, nasasho, cunto fudud, iyo cabitaan
diirran ayaa ku filan inuu qofka ku bogsado. U fiirsashada cuntada iyo hab-nololeedka
caafimaadka qaba ayaa ah furaha looga hortagayo xanuunka caloosha.